BLOG

KIŞ VE SAĞLIK

KIŞ VE SAĞLIK

Ülkemizin de içinde bulunduğu kuzey yarın kürede 22 Aralık-22 Mart arası kış mevsimi yaşanır.

Dünyamız kendi etrafında ve güneşin etrafında belirli bir eğimle döner. Ayrıca, güneşin etrafında dönerken izlediği yörünge tam bir çember değil, bir elips şeklindedir. Bu nedenler yüzünden yıl boyunca belirli zamanlarda güneşe yaklaşır, belirli zamanlarda uzaklaşır.

Eğimli duruşu yüzünden yılın altı ayı kuzey yarım küre güneşe daha yakın duruma gelir, daha çok ve daha yoğun ışık ve ısı alır. Bu sürede güney yarım küre güneşten uzak kaldığından kuzey yarım küreye oranla daha az ışık ve ısı alır.

Kuzey yarım küre ilkbahar ve yazı yaşarken güney yarım küre sonbahar ve kış mevsimlerini yaşar. Böylece kuzey ve güney yarım kürelerde üçer aydan dörder mevsim yaşanır. Kutup bölgelerinde ise kısa bir yaz mevsimi ve uzun bir kış mevsimi hüküm sürer.

 

Kış ve Hastalıklar

Kış hastalıkların arttığı mevsimdir. Bu artışın pek çok nedeni vardır. Bu mevsimde insanlar soğuk ve yağış yüzünden evlerinde daha çok kalır, daha çok yer içer fakat daha az hareket ederler. Bu durum vücudun yağlanıp, kilo almasına sebep olur.

Kapalı kalmak sıkıntı ve strese hatta depresyona neden olur, bu duruma alınan fazla kiloların verdiği sıkıntı, stres hatta rahatsızlıklar eklenir. Şeker ve tansiyon yükselir.

Kış mevsimlerinde dışardaki hava yanan soba ve kaloriferin gaz ve dumanları ile bunlara ilave olan egzoz gazları yüzünden çok kirlidir. Kirli hava kronik hastalığı olan pek çok kişiyi etkiler alerjik astımlılar, solunum yolu hastaları soğuk ve kirli havadan çabucak etkilenir. Viral enfeksiyonlar, nezle, grip, faranjit, sinüzit, astım atakları tekrarlanır.

Genel olarak soğuğun kalp, damar hastalıkları ile alerjiyi tetiklediği bilinir. Soğuk havada kalplerimiz daha çok çalışır ve daha çabuk yorulur. Kalın giyinip, üşümemeye çalışmak ve dışarıda egzersiz yapmamak gerekir.

Tansiyonu, şekeri ve kolesterolü dengesiz olanlar ile sigara içenlerin kış mevsimlerinde damarlarının daraldıklarını göz önüne alarak kalp krizinden korunmak için önlem almaları gerekir.

Alerjik bünyeli olanlarda soğuk günlerde açık havada ağız ve burunlarından doğrudan soğuk ve kirli hava almamaya, kalabalık kapalı ortamlarda bulunmamaya özen göstermelidirler.

 

Koah ve Zatürre

Ülkemizde en sık görülen üçüncü ölüm nedeni solunum sistemi hastalıklarıdır. Ölümle sonuçlanan solunum sistemi hastalıklarının yüzde 61,5’i KOAH’tan kaynaklanır. Koah, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı’nın kısa yazılışıdır. Hastalığın uzun ismini oluşturan dört kelimenin baş harflerinden oluşur.

2018 yılı verilerine göre KOAH’dan etkilenenlerin sayısı dünyada 320 milyon kişi, yıllık ölü sayısı 3 milyon kişidir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO)’nun tahminlerine göre Koah, 2030 yılına kadar dünya çapında önde gelen üçüncü ölüm nedeni olacaktır. Koah’ın baş nedeni sigara dumanıdır.

Sigara dumanı solunum yollarında ve ciğerlerde yaralar oluşturur. Bu yaralar hızla iltihaplanır. Hasta doya doya ve rahat nefes alamaz. Öksürerek rahatlamaya çalışır. Soğuk ve yetersiz beslenme vücudun savunma sistemini zayıflatınca yaralara mikrop, bakteri ve virüsler ulaşır. KOAH zatürre için önemli bir risk faktörüdür. KOAH’lı hastaların zatürreye yakalanma riski sağlıklı insanların yakalanma risklerinden 10 kat fazladır.

KOAH ülkemizde 40 yaş ve üstündeki erkeklerin yüzde 20’sinde görülür.

 

Zatürre (Pnömoni)

Zatürre akciğer iltihabı demektir. Her insan mikropların, toz ve gazın akciğerlere ulaşmasına engel olan bir savunma sistemine sahiptir. Bu savunma sistemi üst solunum sistemindedir. İnsanın bağışıklık sistemi bozulduğunda üst solunum sistemi de görevini tam olarak yapamaz, mikroplar, tozlar ve gazlar ciğerlere ulaşıp, zatürreye sebep olabilir. Savunma sistemini bozan nedenlerin başında sigara içmek ve sigara dumanı gelir. Diğer nedenlerden biri KOAH, diğeri soğuktur. Birçok KOAH hastalığının kış mevsimlerinde zatürreye dönüşmesi bu yüzdendir.

Son yıllarda yapılan araştırmalar KOAH hastalarında ortaya çıkan pnömokok adlı bakterinin zatürreye yol açtığını göstermiş, pnömokok virüslerine karşı ilaç ve aşılar geliştirilmiştir.

Günümüzde KOAH hastalarına ücretsiz olarak pnömokok ve grip aşısı yapılmaktadır.

 Yaş ilerledikçe insanların bağışıklık sistemi zayıflamaktadır, uzun süredir kortizon ve diyabet hastalarına da ücretsiz pnömokok aşıları yapılmaktadır. Fazla bilgi için Aile Hekimlikleri ile hastanelere baş vurulması gerekir.